و مىگويد : « رئيس روحانيان مسجد آخوند يا آخونك ناميده مىشود كه به معنى عالم يا تعليم دهندهء احكام دينى است . امام جماعت به منزلهء كمك و دستيار آخوند است « 1 » . . . شيوهء تعليم و تربيت سابق چين به تبعيت از درسهاى معمول ايران و عرب بود . » « 2 » در كتاب هزارهء شيخ طوسى جلد اول ، در مقالهء آقاى دكتر سيدجعفر شهيدى استاد دانشگاه تهران تحت عنوان « تأثير عنصر ايرانى در نشر اسلام در جهان » كه متن مقالهء معظم له در كنگرهء هزارهء شيخ در سال گذشته است ، راجع به نفوذ اسلام در چين از كتاب جهانگشا ى عطاملك جوينى چنين نقل شده است : « اما آنچه از راه عقل بدان مىتوان رسيد « 3 » و از وهم و فهم نه دور است ، در دو قسم محصور است : اول ظهور نبوت است ، دوم كلام . و معجزه از اين قويتر تواند بود كه بعد از ششصد واند سال تحقيق حديث : « زويت لى الارض فاريت مشارقها و مغاربها و سيبلغ ملك امتى ما زوى لى منها » در ضمن خروج لشكر بيگانه ميسر مىشود . . . تا بدان سبب لواى اسلام افراخته‌تر شود و شمع دين افروخته‌تر و آفتاب دين محمدى سايه بر ديارى افكند كه بوى اسلام مشام ايشان را معطر نگردانيده بود و آواز تكبير اذان سمع ايشان را ذوق نداده و جز پاى ناپاك « عبدة اللات و العزى » خاك ايشان را نسوده و اكنون چندان مؤمن موحد روى بدان جانب نهاده است و تا اقصاى ديار مشرق رسيده و ساكن و متوطن گشته كه از حد و حصر و احصا متجاوز نموده است . بعضى آن است كه به وقت استخلاص ماوراء النهر و خراسان به اسم پيشه ورى و جانوردارى جماعتى به « حشر » « 4 » را بدان حدود رانده و طايفهء بسيار آنند كه از منتهاى مغرب و عراقين و شام و غير آن از بلاد اسلام بر

--> ( 1 ) . همان ، ص 442 . ( 2 ) . همان ، ص 456 . ( 3 ) . در باب اثبات نبوت . ( 4 ) . ناشر محترم كتاب دربارهء اين كلمه در پاورقى توضيح مىدهند : « حشر ، به زبان مغولى به معنى افرادى بود كه در جنگها از ميان صنعتگران يا كارگران ملل مغلوبه انتخاب نموده و در بلاد مفتوحه به كار وامى داشتند » .